درسنامه آموزشی قرآن کلاس نهم
درس 6: سوره الرحمن و واقعه، تلخ و شیرین
جلسۀ اول: سورۀ قمر و سورۀ الرحمٰن
وَ مَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ کَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ ﴿50﴾ وَ لَقَدْ أَهْلَکْنَا أَشْیَاعَکُمْ فَهَلْ مِنْ مُدَّکِرٍ ﴿51﴾ وَ کُلُّ شَیْءٍ فَعَلُوهُ فِی الزُّبُرِ ﴿52﴾ وَ کُلُّ صَغِیرٍ وَ کَبِیرٍ مُسْتَطَرٌ ﴿53﴾ إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ ﴿54﴾ فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ ﴿55﴾
الرَّحْمَنُ ﴿1﴾ عَلَّمَ الْقُرْآنَ ﴿2﴾ خَلَقَ الْإِنْسَانَ ﴿3﴾ عَلَّمَهُ الْبَیَانَ ﴿4﴾ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ ﴿5﴾ وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یَسْجُدَانِ ﴿6﴾ وَ السَّمَاءَ رَفَعَهَا وَ وَضَعَ الْمِیزَانَ ﴿7﴾ أَلَّا تَطْغَوْا فِی الْمِیزَانِ ﴿8﴾ وَ أَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ ﴿9﴾ وَ الْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ ﴿10﴾ فِیهَا فَاکِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذَاتُ الْأَکْمَامِ ﴿11﴾ وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَ الرَّیْحَانُ ﴿12﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿13﴾ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ کَالْفَخَّارِ ﴿14﴾ وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ ﴿15﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿16﴾
ترتیل صوتی آیات سورهٔ قمر / آیهٔ 50 تا 55 و سورهٔ الرحمٰن/ آیهٔ 1 تا 16
رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ ﴿17﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿18﴾ مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَانِ ﴿19﴾ بَیْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا یَبْغِیَانِ ﴿20﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿21﴾ یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجَانُ ﴿22﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿23﴾ وَ لَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَآتُ فِی الْبَحْرِ کَالْأَعْلَامِ ﴿24﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿25﴾ کُلُّ مَنْ عَلَیْهَا فَانٍ ﴿26﴾ وَ یَبْقَی وَجْهُ رَبِّکَ ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ ﴿27﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿28﴾ یَسْأَلُهُ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأْنٍ ﴿29﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿30﴾ سَنَفْرُغُ لَکُمْ أَیُّهَ الثَّقَلَانِ ﴿31﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿32﴾ یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا لَا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطَانٍ ﴿33﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿34﴾ یُرْسَلُ عَلَیْکُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَ نُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ ﴿35﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿36﴾ فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّمَاءُ فَکَانَتْ وَرْدَةً کَالدِّهَانِ ﴿37﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿38﴾ فَیَوْمَئِذٍ لَا یُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لَا جَانٌّ ﴿39﴾ فَبِأَیِّ آلَاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿40﴾
ترتیل صوتی آیات سورهٔ الرحمٰن/ آیهٔ 17 تا 40
فعالیت 1 (صفحهٔ 66 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده، کامل و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
سجده میکند، ترازو، یاد داد، طغیان نکنید، سخن
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | عَلَّمَ | یاد داد، آموخت | 2 | بَیان | سخن، سخن گفتن |
| 3 | نَجم | علف، گیاه بدون ساقه | 4 | یَسجُدُ | سجده |
| 5 | رَفَعَ | برافراشت | 6 | وَضَعَ | قرارداد، نهاد |
| 7 | میزان | ترازو، معیار | 8 | لاتَطغَوا | طغیان نکنید، از حدنگذرید |
فعالیت 2 (صفحهٔ 66 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- الرَّحْمَنُ: خدایِ بخشنده
2- عَلَّمَ الْقُرْآنَ: قرآن را یاد داد.
3- خَلَقَ الْإِنْسَانَ: انسان را آفرید.
4- عَلَّمَهُ الْبَیَانَ: یاد داد به او سخن گفتن را
5- الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ: خورشید و ماه
6- وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ: و علف و درخت
7- یَسْجُدَانِ: سجده میکنند
8- رَفَعَهَا: برافراشت آن را
9- وَضَعَ الْمِیزَانَ: قرارداد معیار
10- أَلَّا تَطْغَوْا: که طغیان نکنید
11- أَقِیمُوا الْوَزْنَ: به پا دارید وزن کردن را
12- بِالْقِسْطِ: با عدالت
انس با قرآن در خانه (صفحهٔ 67 کتاب درسی)
الف) هر روز در خانه یکی از صفحههای 531 تا 534 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ آیات 1 تا 9 سوره «الرّحمٰن» را کامل کنید.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
1- الرَّحْمَنُ ﴿1﴾ عَلَّمَ الْقُرْآنَ ﴿2﴾ خَلَقَ الْإِنْسَانَ ﴿3﴾ عَلَّمَهُ الْبَیَانَ ﴿4﴾: خدای بخشنده ﴿1﴾ قرآن را یاد داد﴿2﴾ انسان را آفرید ﴿3﴾ یاد داد به او سخن گفتن را ﴿4﴾
2- الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ ﴿5﴾: خورشید و ماه با حساب و اندازه در نظم هستند.
3- وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ یَسْجُدَانِ ﴿6﴾: تکذیب کردند آیات (نشانههای) ما را، همۀ آن را
4- وَ السَّمَاءَ رَفَعَهَا وَ وَضَعَ الْمِیزَانَ ﴿7﴾: آسمان را برافراشت و معیار قرار داد
5- أَلَّا تَطْغَوْا فِی الْمِیزَانِ ﴿8﴾: که طغیان نکنید در ترازو
6- وَ أَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ: و به پا دارید وزن سنجش را به عدل.
7- وَ لَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ ﴿9﴾: و در ترازو (وزن کردن و سنجیدن) کم و کاست نگذارید.
ج) از صفحهٔ 532 و 533 قرآن کریم چند آیه یا عبارت آشنا بیابید و همراه با معنای هر یک بنویسید.
1- یَسْأَلُهُ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ: میخواهند از او هر کس که در آسمانها و زمین است.
2- رَبَُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَ رَبَُّ الْمَغْرِبَیْنِ: پروردگار دو مشرق و دو مغرب
د) یکی از پیامهای زیبا و پرمعنای قرآن کریم که در سالهای قبل نیز با آن آشنا شدهاید، در صفحه 533 قرآن کریم آمده است. این پیام را بیابید و همراه با معنای آن بنویسید. با دوستان خود گفتوگو کنید و ببینید که چه مطالب عمیق تری از این پیام دریافت میکنید.
جلسۀ دوم: سورۀ واقِعه
ثُمَّ إِنَّکُمْ أَیُّهَا الضَّالُّونَ الْمُکَذِّبُونَ ﴿51﴾ لَآکِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ ﴿52﴾ فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ ﴿53﴾ فَشَارِبُونَ عَلَیْهِ مِنَ الْحَمِیمِ ﴿54﴾ فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِیمِ ﴿55﴾ هَذَا نُزُلُهُمْ یَوْمَ الدِّینِ ﴿56﴾ نَحْنُ خَلَقْنَاکُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ ﴿57﴾ أَفَرَأَیْتُمْ مَا تُمْنُونَ ﴿58﴾ أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ ﴿59﴾ نَحْنُ قَدَّرْنَا بَیْنَکُمُ الْمَوْتَ وَ مَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِینَ ﴿60﴾ عَلَی أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَکُمْ وَ نُنْشِئَکُمْ فِی مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿61﴾ وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَی فَلَوْلَا تَذَکَّرُونَ ﴿62﴾ أَفَرَأَیْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ ﴿63﴾ أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ﴿64﴾ لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَکَّهُونَ ﴿65﴾ إِنَّا لَمُغْرَمُونَ ﴿66﴾ بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ ﴿67﴾ أَفَرَأَیْتُمُ الْمَاءَ الَّذِی تَشْرَبُونَ ﴿68﴾ أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ ﴿69﴾ آلَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْکُرُونَ ﴿70﴾ أَفَرَأَیْتُمُ النَّارَ الَّتِی تُورُونَ ﴿71﴾ أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ ﴿72﴾ نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْکِرَةً وَ مَتَاعًا لِلْمُقْوِینَ ﴿73﴾ فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِیمِ ﴿74﴾ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ ﴿75﴾ وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِیمٌ ﴿76﴾
ترتیل صوتی آیات سورهٔ واقِعه / آیهٔ 51 تا 76
فعالیت (صفحهٔ 69 کتاب درسی)
استَجیبوا اعدِلوا اذکُروا الرّٰکِعونَ اثناعَشَرَ
آموزش مفاهیم
فعالیت 1 (صفحهٔ 70 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده، کامل و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
میآشامی، میرویانید، دیدید، شکر میکنید، میخواهیم، کشاورز
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | رَاَیتُم | دیدید، دقت کردید | 2 | تَزرَعونَ | میرویانید، زراعت میکنید |
| 3 | زارِع | کشاورز، رویاننده | 4 | نَشاءُ | میخواهیم |
| 5 | تَشرَبونَ | میآشامند، مینوشید | 6 | تَشکُرونَ | شکر میکنید، سپاسگزاری میکنید |
فعالیت 2 (صفحهٔ 70 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- أَفَرَأَیْتُمْ: پس آیا دیدید؟
2- أَأَنْتُمْ: آیا شما
3- تَزْرَعُونَهُ: میرویانید آن را
4- أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ: یا ما رویاننده هستیم.
5- لَوْ نَشَاءُ: اگر میخواستیم.
6- لَجَعَلْنَاهُ: قطعاً قرار دادیم آن را
7- نَحْنُ مَحْرُومُونَ: ما محروم هستیم.
8- فَلَوْلَا تَشْکُرُونَ: پس چرا شکر نمیکنید.
انس با قرآن در خانه (صفحهٔ 71 کتاب درسی)
الف) هر روز در خانه یکی از صفحههای 535 تا 537 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ آیات 63 تا 70 سورهٔ واقعه را کامل کنید.
1- أَفَرَأَیْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ ﴿63﴾: پس آیا دیدید به آنچه میکارید؟
2- أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ﴿64﴾: آیا شما میرویانید آن را ما میرویانیم.
3- لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَکَّهُونَ ﴿65﴾: اگر بخواهیم قطعا قرار میدهیم خُرد و خشک شده، و شما ناراحت و متعجب میشوید!
4- إِنَّا لَمُغْرَمُونَ ﴿66﴾: (و میگفتید) واقعاً ما زیان کردیم.
5- بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ (67): بلکه ما محروم هستیم.
6-أَفَرَأَیْتُمُ الْمَاءَ الَّذِی تَشْرَبُونَ ﴿68﴾: پس آیا دیدید آبی را که مینوشید؟
7- أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ ﴿69﴾: آیا شما آن را از ابر فرو فرستادید یا ما هستیم که آن را فرو میفرستیم.
8- آلَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْکُرُونَ ﴿70﴾: اگر بخواهیم قرار میدهیم تلخ و شور، پس چرا شکر نمیکنید؟
ج) از صفحهٔ 537 قرآن کریم چند عبارت آشنا بیابید و آنها را همراه با معنای هر یک بنویسید.
1- لَهُ مُلکُ السَّماواتِ وَ الْأرْضِ: برای اوست فرمانروایی آسمانها و زمین
2- اِن کُنتُم صادقین: اگر راستگو بودند.
3- یُحیی و یُمیت: زنده میکند و میمیراند.
د) از صفحهٔ 537 قرآن کریم، چند پیام قرآنی میتوانید انتخاب کنید. یکی از آنها را همراه با معنا بنویسید.